MRP từ lâu đã là một trong những nền tảng cốt lõi trong quản lý sản xuất, đặc biệt trong việc đảm bảo nguyên vật liệu được cung ứng đầy đủ và đúng thời điểm. Tuy nhiên, trong thực tế vận hành, việc đảm bảo đủ nguyên vật liệu không đồng nghĩa với việc kế hoạch sản xuất có thể được thực thi một cách khả thi.

Khi bài toán sản xuất ngày càng phức tạp, doanh nghiệp không chỉ cần biết cần gì mà còn cần hiểu có đủ năng lực để thực hiện hay không. Đây cũng chính là điểm bắt đầu cho sự chuyển dịch từ MRP sang MRP II. Trong bài viết này, cùng Mr. Trần Quốc Hùng (Chuyên gia cao cấp tư vấn triển khai giải pháp 1C:ERP) phân tích chi tiết bài toán trên.

1. MRP LÀ GÌ? SỰ PHÁT TRIỂN TỪ MRP I ĐẾN MRP II

Với tên gọi đầy đủ ban đầu là Material Requirements Planning - hay Hoạch định nhu cầu nguyên vật liệu, MRP được xây dựng với mục tiêu cốt lõi: Đảm bảo đủ nguyên vật liệu cho sản xuất, đúng thời điểm.

Ở cấp độ MRP I, hệ thống tập trung vào:

• Tính toán nhu cầu nguyên vật liệu.
• Duy trì và đảm bảo tình trạng tồn kho.
• Đảm bảo cung ứng cho kế hoạch sản xuất.

Với các dữ liệu đầu vào cơ bản bao gồm:

• Kế hoạch sản xuất tổng thể.
• Tình trạng tồn kho.
• Định mức nguyên vật liệu (BOM).

Tuy nhiên, trong thực tế vận hành, bài toán sản xuất không dừng ở nguyên vật liệu. Cùng với sự phát triển của khoa học máy tính và nhu cầu thực tế trong các nhà máy sản xuất phức tạp, doanh nghiệp không chỉ cần biết cần gì, mà còn cần trả lời:

• Có đủ máy móc, nhân sự, năng lực sản xuất để thực hiện không?
• Kế hoạch đó có khả thi về mặt công suất hay không?
• Khi nhu cầu thay đổi, hệ thống có thể tái lập kế hoạch nhanh và có kiểm soát không?

Đây chính là lý do MRP II (Manufacturing Resource Planning - Hoạch định nguồn lực sản xuất) ra đời. MRP II mở rộng phạm vi từ “quản lý nguyên vật liệu” đơn thuần sang toàn bộ nguồn lực sản xuất, bao gồm: năng lực máy móc, nhân sự, quy trình sản xuất nhiều công đoạn, dữ liệu lịch sử & nhu cầu thị trường. Doanh nghiệp cần nắm được phải sử dụng bao nhiêu nguồn lực, và khi nào cần để đáp ứng sản xuất.

2. MRP II - YÊU CẦU BẮT BUỘC TRÊN CÁC HỆ THỐNG ERP SẢN XUẤT

Ở góc độ hệ thống ERP, MRP II không còn là một module riêng lẻ, mà là cốt lõi điều phối giữa kế hoạch và thực thi sản xuất. Ngoài nhu cầu nguyên vật liệu đã được giải quyết ở MRP I, MRP II trên hệ thống ERP cho phép doanh nghiệp những lợi ích như.

• Lập kế hoạch nguồn lực sản xuất của tổ chức (con người, máy móc, nhà máy)
• Khả năng mô phỏng quy trình sản xuất phức tạp nhiều công đoạn
• Sử dụng dữ liệu quá khứ và nhu cầu thị trường

MRP II không chỉ liên quan đến bộ phận Sản xuất, mà còn liên quan đến các phòng ban Kinh doanh, Tài chính., Thiết bị... giúp doanh nghiệp sử dụng tối ưu nguồn lực hơn:

• Tối ưu hóa việc sử dụng máy móc, con người: Với số lượng đơn đặt hàng FO dự kiến của khách hàng trong năm nay, công ty có cần đầu tư thêm máy móc thiết bị không, có cần tuyển dụng thêm nhân sự không?
• Điều phối và kiểm soát sản xuất và hàng tồn kho: Thời gian nào trống, có thể cân bằng lại kế hoạch sản xuất để tránh quá tải không?
• Dễ dàng thích ứng với những thay đổi đơn đặt hàng. Số lượng đặt hàng dự kiến, số lượng lên đơn thực tế hàng tháng thường có sự biến động, doanh nghiệp cần sự linh hoạt để đưa ra kế hoạch phù hợp.
• Giảm thiểu việc thuê ngoài và thời gian nhàn rỗi: Cân bằng sản xuất, điều chuyển giai đoạn quá tải sang các giai đoạn khác
• Hiểu biết về tài chính của sản xuất theo kế hoạch và thực tế: So sánh chi phí sản xuất kế hoạch và thực tế. Theo dõi ngân sách gắn với bán hàng, sản xuất, mua hàng.

Do đó, MRP II là xương sống không thể thiếu trong các hệ thống ERP dành cho doanh nghiệp sản xuất.

3. BÀI TOÁN SẢN XUẤT THEO NHU CẦU VÀ VAI TRÒ CỦA MRP II

Để minh họa cho vai trò của MRP II trong hệ thống quản trị ERP, cùng 1C Việt Nam tham khảo một bài toán điển hình của doanh nghiệp sản xuất. Cụ thể, doanh nghiệp tổng hợp số lượng hàng hóa cần bán theo mặt hàng, theo thời gian từ các nhân viên kinh doanh thị trường, nhà phân phối. Số liệu được sử dụng để tính toán các nhu cầu sản xuất, vật liệu và ra các quyết định.

a. Tạo lập Kế hoạch bán hàng

Kế hoạch bán hàng được tạo lập dựa trên dữ liệu bán hàng thực tế và kỳ vọng

Bên cạnh dữ liệu bán hàng theo lịch sử thực tế, dữ liệu từ kế hoạch bán hàng, có thể bổ sung tỷ lệ tăng trưởng kỳ vọng khi cân nhắc số liệu trong kế hoạch bán hàng.

b. Kế hoạch sản xuất tổng thể

Từ kế hoạch bán hàng, doanh nghiệp có thể tính toán kế hoạch sản xuất tổng thể cho các tháng. Ngoài nhu cầu kinh doanh, người quản lý sản xuất có thể xét đến các kế hoạch sản xuất tồn kho (kế hoạch số dư) để đảm bảo khả năng cung ứng hàng trong trường hợp phát sinh nhu cầu. Từ đó lập kế hoạch sản xuất tổng thể (Master Production Plan).

Có thể thêm nhiều nguồn dữ liệu tính toán bên cạnh kế hoạch bán hàng để kế hoạch sản xuất tổng thể đáp ứng được trong trường hợp phát sinh

c. Kiểm tra nhu cầu nguồn lực

Sau khi có kế hoạch sản xuất tổng thể, bước cuối cùng doanh nghiệp cần làm ra là kiểm tra nhu cầu nguồn lực sản xuất. Cụ thể, với số lượng sản xuất dự kiến, có cần đầu tư bổ sung thêm máy móc, tuyển dụng thêm nhân sự không? Cùng tham khảo ví dụ bên dưới.

Trong hai ảnh minh họa bên dưới, có thể thấy trong một số ngày nhu cầu nguồn lực đang bị quá tải so với khả năng đáp ứng sản xuất thực tế của doanh nghiệp. Việc thể hiện trên báo cáo giúp người hoạch định nguồn lực có thể điều chỉnh kế hoạch sử dụng, tăng ca sản xuất hoặc cân đối lại số lượng sản xuất để đảm bảo khả năng sản xuất thực tế của doanh nghiệp. Từ đó, khi các hoạt động sản xuất diễn ra thực tế, doanh nghiệp sẽ có thể đo lường, điều chỉnh liên tục để cân đối với kế hoạch.

Các điểm quá tải nguồn lực sản xuất theo kế hoạch sản xuất

Nhu cầu theo kế hoạch cho các dạng nguồn lực sản xuất

4. TẠM KẾT

Trong bối cảnh sản xuất ngày càng biến động và phức tạp, ERP không còn chỉ là hệ thống ghi nhận dữ liệu mà phải trở thành hệ thống hỗ trợ và hướng tới tự động hóa việc ra quyết định vận hành cho doanh nghiệp.

Và để thực hiện được điều đó, MRP II đóng vai trò quan trọng hàng đầu trong một hệ thống ERP. Thông qua bài toán ví dụ của chuyên gia Trần Quốc Hùng, nếu hiểu được quy tắc áp dụng và linh hoạt áp dụng phù hợp với nhu cầu, bài toán của từng doanh nghiệp sẽ giúp doanh nghiệp sử dụng ERP hiệu quả hơn.

Doanh nghiệp sản xuất của bạn có nhu cầu chuyển đổi số với giải pháp quản trị tổng thể ERP, liên hệ chia sẻ bài toán quản trị với các chuyên gia của chúng tôi TẠI ĐÂY.